Konya'da bu yıl uzun yıllar ortalamasının üzerinde alınan yağışlar, obruk ve yüzey yarığı oluşumunu artırdı. Kuraklık ve aşırı yer altı suyu kullanımına bağlı olarak yüzey yarıkları ile obruklar, havzanın fazla yağış aldığı dönemlerde de oluşabiliyor.
Bu yıl Ilgın ilçesinde bulunan Çavuşcu Gölü'ndeki dere yatağında, Seydişehir ilçesinde ise mermer traverten ocakları yakınında 5 metre derinlikte 2 obruk meydana geldi.
Konya Teknik Üniversitesi Obruk Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Fetullah Arık, kent merkezinde Aşağı Pınarbaşı Mahallesi yakınlarında bulunan yüzey yarığında incelemelerde bulundu.
- 6-7 kilometreyi bulan yüzey çatlağı genişliyor
Arık, AA muhabirine, bölgede gözlenen yüzey deformasyonlarının temelinde yer altı suyu seviyelerindeki değişimlerin bulunduğunu söyledi.
Örtü kalınlığının ani değiştiği alanlarda yer altı suyunun çekilmesi sonucu üstteki gevşek malzemenin sıkıştığını ve bunun yüzey çatlaklarına yol açtığını anlatan Arık, şöyle konuştu:
"Yüzeyde 6-7 kilometre boyunca izlenebilen Pınarbaşı çatlağının genişliği yer yer 8-10 metreye, derinliği ise 4-4,5 metreye ulaşıyor. 2020 yılından itibaren sürekli genişlediğini ve ilerlediğini de takip edebiliyoruz. Çatlaklar doğuya doğru Pınarbaşı köyü, Konya-Ankara kara yolu ve Organize Sanayi Bölgesi'ne kadar bir hat şeklinde devam ediyor. Temel sebep, iklim değişikliğine bağlı yağış azlığı ve aşırı yer altı suyu kullanımı sonucu su seviyesinin düşmesidir. Üstteki malzeme suyunu kaybettiği için 'hidrokompaksiyon' dediğimiz doğal bir sıkışma meydana geliyor."
- Ani ve yüksek yağışlar obrukları tetikliyor
Öte yandan Konya'nın Seydişehir ilçesine bağlı Kavak Mahallesi'nde de çapları 10 ve 6 metre, derinlikleri ise 6'şar metre olan iki yeni obruk oluştuğunu belirten Arık, obrukların meydana gelmesinde hazırlayıcı ve tetikleyici faktörlerin birlikte etkili olduğunu kaydetti.
Arık, obruk oluşumuna elverişli jeolojik koşulların bölgede zaten bulunduğunu belirterek, şunları kaydetti:
"Obrukların oluşmasının koşullandırıcı faktörleri zaten var. Tetikleyici faktör olarak da aşırı ve çok miktarda suyun yer altına girişi. Bu toprak örtüsünün ağırlaşması, altta çökmeye hazır bir yapı varsa tetikleyebilir. Yüzeye kadar gelen bir çatlak, kırık ya da formasyon sınırı söz konusuysa buradan yüzeydeki malzemenin daha hızlı bir şekilde aşağı hareket etmesine neden olabilir. Her iki durumda da yüzeyde obruk oluşabilir. Bölge içinde yağış azlığının koşullandırıcı faktör, fazlasının da tetikleyici faktör olduğunu söyleyebiliriz. Yani yağış azlığı ortamı hazırlıyor. Ani yağışlar, seller, taşkınlar ya da baraj gibi büyük su yapıları da obruk oluşumlarını tetikleyici faktör olarak bilinir. Seydişehir bölgesindeki bu sene meydana gelen obruk oluşumlarını, aşırı yağışlara bağlı yer altına aşırı su girişinin tetiklediğini değerlendiriyoruz."
Karapınar'da yeni saha çalışmalarının henüz başlamadığını belirten Arık, son yıllarda yer altı suyu kullanımının azaldığını, bunun etkilerinin önümüzdeki dönemde daha net görülebileceğini aktardı.
Arık, bölgede yeni obruk haberlerinin gelmediğini ancak jeolojik sürecin devam ettiğini belirterek, vatandaşların özellikle obruk ve yüzey yarıklarının bulunduğu alanlarda dikkatli olmaları gerektiğini sözlerine ekledi.
